ساختن یک سریال درباره‌ی سرقت چندان کار ساده‌ای نیست. سینما و تلویزیون پیش از این بارها داستان گروهی از سارقان حرفه‌ای را روایت کرده‌اند که برای رسیدن به پولی هنگفت، نقشه‌ای پیچیده می‌کشند و در نهایت با اتفاقاتی غیرمنتظره روبه‌رو می‌شوند.

از یازده یار اوشن Ocean’s Eleven تا خانه کاغذی Money Heist، هرکدام به شکلی از جذابیت برنامه‌ریزی دقیق، تعلیق و رویارویی سارقان با پلیس استفاده کرده‌اند. حالا سریال ۱۲ ۱۲ ۱۲ تلاش می‌کند با یک ایده‌ی روایی متفاوت، داستان آشنای سرقتی بزرگ را از زاویه‌ای تازه تعریف کند.

این مجموعه‌ی جنایی و هیجان‌انگیز با بازی جیمی دورنان و آنتونی مکی، از ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ پخش خود را در اپل تی‌وی آغاز کرده و تاکنون سه قسمت از فصل هشت‌قسمتی آن منتشر شده است.

داستان درباره‌ی خلافکاری حرفه‌ای و مامور اف‌بی‌آی است که در جریان برنامه‌ریزی و اجرای سرقتی بزرگ در سوئیس، وارد بازی خطرناکی می‌شوند؛ بازی‌ای که فقط به دزدیدن پول محدود نمی‌شود و گذشته و آینده‌ی هر دو شخصیت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

۱۲ ماه، ۱۲ ساعت و ۱۲ روز؛ داستان سریال چیست؟

نام عجیب سریال در واقع به ایده‌ی اصلی آن اشاره دارد. در جهان داستان، فرض بر این است که برنامه‌ریزی برای یک سرقت بزرگ به دوازده ماه زمان نیاز دارد، اجرای آن دوازده ساعت طول می‌کشد و اگر سارقان تا دوازده روز پس از سرقت دستگیر نشوند، احتمال دستگیری‌شان به‌شدت کاهش پیدا می‌کند.

سریال از همین فرض برای ساختار روایتش استفاده می‌کند و داستان را در سه خط زمانی موازی پیش می‌برد: دوازده ماه پیش از سرقت، دوازده ساعت اجرای عملیات و دوازده روز پس از آن. مخاطب به‌جای آنکه ابتدا با مراحل طراحی نقشه و سپس اجرای آن روبه‌رو شود، مدام میان این سه دوره جابه‌جا می‌شود.

در مرکز داستان، سرقتی از خزانه‌ی بانکی در زیر خیابان‌های زوریخ قرار دارد. پل گالوین، خلافکار حرفه‌ای آمریکایی، مغز متفکر عملیاتی است که قرار است مبلغ هنگفتی پول را از خزانه خارج کند. در سوی دیگر، جک استریکلند، مأمور اف‌بی‌آی، تلاش می‌کند او را متوقف کند. این دو پیش از ماجرای زوریخ نیز با یکدیگر سابقه‌ای داشته‌اند و همین گذشته، تعقیب‌وگریز میان آن‌ها را به مسئله‌ای شخصی تبدیل کرده است.

اما ماجرا به همین سادگی پیش نمی‌رود. اجرای یک نقشه‌ی بزرگ به همکاری آدم‌های مختلف نیاز دارد و هر کدام از اعضای گروه با انگیزه‌ها، مشکلات و خواسته‌های خودشان وارد ماجرا شده‌اند. از طرف دیگر، پلیس نیز تنها مانع رسیدن سارقان به هدفشان نیست. بی‌اعتمادی، اشتباهات پیش‌بینی‌نشده و اختلاف میان اعضای گروه می‌تواند به‌اندازه‌ی تعقیب پلیس خطرناک باشد.

وقتی پایان ماجرا را پیش از آغاز آن می‌بینیم

مهم‌ترین ویژگی ۱۲ ۱۲ ۱۲ ساختار روایی آن است. معمولاً در فیلم‌ها و سریال‌های مربوط به سرقت، بخش زیادی از جذابیت داستان به این پرسش وابسته است که آیا نقشه‌ی سارقان موفق خواهد شد یا نه. اما این مجموعه از همان ابتدا اطلاعاتی درباره‌ی مراحل مختلف عملیات و پیامدهای آن در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

به این ترتیب، کنجکاوی بیننده تنها به سرنوشت سرقت محدود نمی‌شود. گاهی اتفاقی را در زمان اجرای عملیات می‌بینیم که دلیلش هنوز روشن نیست و برای پیدا کردن پاسخ باید به ماه‌های قبل برگردیم. گاهی هم آنچه پس از سرقت رخ داده، باعث می‌شود نسبت به تصمیم‌های شخصیت‌ها در گذشته نگاه متفاوتی پیدا کنیم.

این شیوه‌ی روایت به نویسندگان اجازه می‌دهد اطلاعات را به‌تدریج آشکار کنند و از ارتباط میان گذشته و آینده برای ایجاد تعلیق استفاده کنند. البته چنین ساختاری خطراتی هم دارد. جابه‌جایی مداوم میان سه خط زمانی می‌تواند دنبال کردن داستان را دشوار کند، به‌خصوص وقتی تعداد شخصیت‌ها و جزئیات عملیات افزایش پیدا می‌کند.

در سه قسمت نخست، سریال تلاش می‌کند میان هیجان اجرای سرقت و معرفی روابط شخصیت‌ها تعادل برقرار کند. صحنه‌های مربوط به عملیات، تعقیب‌وگریز و فرار، بخش پرتحرک‌تر داستان را تشکیل می‌دهند و روایت ماه‌های پیش از سرقت، فرصتی برای شناخت انگیزه‌های شخصیت‌ها فراهم می‌کند. بااین‌حال، هنوز باید دید این ساختار تا پایان هشت قسمت می‌تواند تعلیق خود را حفظ کند یا جابه‌جایی‌های زمانی به ترفندی تکراری تبدیل خواهد شد.

جیمی دورنان و آنتونی مکی؛ دو سوی یک ماجرا

یکی از جذابیت‌های اصلی سریال، حضور جیمی دورنان و آنتونی مکی در نقش دو شخصیت اصلی است. دورنان که پیش‌تر در سریال‌های  گردشگر The Tourist توانایی‌اش را در ایفای نقش شخصیت‌های پیچیده نشان داده، این بار نقش پل گالوین را بازی می‌کند؛ خلافکاری حرفه‌ای که طراحی یک سرقت بزرگ را بر عهده دارد، اما مشکلات شخصی و خانوادگی‌اش اجرای نقشه را دشوار می‌کنند.

در مقابل، آنتونی مکی که بیشتر با نقش کاپیتان آمریکا در جهان سینمایی مارول شناخته می‌شود، نقش جک استریکلند، مامور اف‌بی‌آی را بازی می‌کند. او برای دستگیری پل انگیزه‌ای شخصی دارد و تلاش می‌کند اعتبار ازدست‌رفته‌اش را بازیابد. تقابل این دو، بخش مهمی از تنش داستان را شکل می‌دهد.

سازندگان سریال ۱۲ ۱۲ ۱۲ چه کسانی هستند؟

سریال را دودی اپلتون و جیم کیبل خلق کرده‌اند و مسئولیت نویسندگی و تهیه‌کنندگی اجرایی آن نیز بر عهده‌ی این دو بوده است. کاری اسکاگلند، فیلم‌ساز کانادایی، کارگردانی چند قسمت از جمله قسمت نخست را بر عهده داشته است.

اسکاگلند پیش‌تر با کارگردانی مجموعه‌ی فالکون و سرباز زمستان The Falcon and the Winter Soldier در جهان سینمایی مارول و فعالیت در سریال‌هایی مانند سرگذشت ندیمه The Handmaid’s Tale شناخته شده بود. تجربه‌ی او در ساخت صحنه‌های اکشن و روایت داستان‌های پرتنش، با فضای جنایی این مجموعه هماهنگی دارد.

جیمی دورنان و آنتونی مکی علاوه بر بازی در نقش‌های اصلی، از تهیه‌کنندگان اجرایی سریال نیز هستند. تولید مجموعه را استودیوهای تلویزیونی پارامونت و شرکت انانیمس کانتنت بر عهده داشته‌اند.

آیا ۱۲ ۱۲ ۱۲ ارزش تماشا دارد؟

واکنش اولیه‌ی منتقدان به سریال یکدست نبوده است. برخی از آن‌ها ساختار سه‌گانه‌ی روایت، صحنه‌های اکشن و تعقیب‌وگریز میان دو شخصیت اصلی را از نقاط قوت مجموعه دانسته‌اند. در مقابل، گروهی معتقدند پیچیدگی زمانی داستان بیش از آنکه به جذابیتش کمک کند، گاهی مانع پیشرفت روان روایت می‌شود و شخصیت‌پردازی آن نیز همیشه به‌اندازه‌ی طراحی عملیات دقیق نیست.

این اختلاف‌نظرها چندان دور از انتظار نیست. سریال تلاش می‌کند داستانی آشنا را با روایتی پیچیده‌تر تعریف کند و موفقیت چنین تجربه‌ای تا حد زیادی به این بستگی دارد که چطور اطلاعات را در اختیار مخاطب قرار دهد.

اگر داستان بیش از حد درگیر توضیح جزئیات نقشه شود، ممکن است شخصیت‌ها اهمیت خود را از دست بدهند؛ در مقابل، اگر روابط و انگیزه‌های آن‌ها به‌خوبی پرداخت شود، سرقت می‌تواند به چیزی فراتر از یک عملیات پیچیده تبدیل شود.

تا پایان قسمت سوم، ۱۲ ۱۲ ۱۲ هنوز پرسش‌های زیادی برای ادامه‌ی داستان باقی گذاشته است. ماجرا فقط بر سر موفقیت یا شکست عملیات نیست؛ روابط میان اعضای گروه، پیامدهای تصمیم‌های گذشته و رقابت شخصی میان پل و ‌‌‌جک، بخش مهمی از تعلیق مجموعه را شکل داده‌اند.

اگر به سریال‌ها‌‌ی جنایی، داستان‌های مربوط به سرقت و روایت‌های غیرخطی علاقه دارید، ۱۲ ۱۲ ۱۲ می‌تواند یکی از گزینه‌های تازه برای تماشا باشد. سریال بیش از هر چیز روی کنجکاوی مخاطب حساب می‌کند؛ اینکه در هر قسمت بخشی از ماجرا را بفهمیم و هم‌زمان با پرسش‌های تازه‌ای روبه‌رو شویم.

سریال  ۱۲ ۱۲ ۱۲  را می‌توانید هم‌اکنون با زیرنویس اختصاصی در نماوا تماشا کند.