در ۲۹ میِ ۱۹۵۳، دو کوهنورد به بلندترین نقطه کره زمین رسیدند و نام خود را برای همیشه در تاریخ ثبت کردند. ادموند هیلاری، کوهنوردِ اهل نیوزیلند، و تنزینگ نورگای، کوهنورد شرپای هیمالیا، نخستین انسان‌هایی بودند که صعود موفق به قله اورست به نام‌شان ثبت شد.
بااین‌حال، در روایت‌های تاریخی این دستاورد، نام هیلاری اغلب بیشتر از همراهش مورد توجه قرار گرفته است. فیلم «تنزینگ» (Tenzing)، محصول ۲۰۲۶، این بار داستان صعود تاریخی اورست را از زاویه دید مردی روایت می‌کند که سهم بزرگی در این موفقیت داشت.
این فیلم به کارگردانی جنیفر پیدوم و با بازی گندن فونتسوک، تام هیدلستون و ویلم دفو، درامی تاریخی و ماجراجویانه است که علاوه بر بازسازی یکی از مهم‌ترین اتفاقات تاریخ کوهنوردی، به زندگی شخصی تنزینگ نورگای، جایگاه شرپاها و رابطه انسان با طبیعت می‌پردازد.
رویایی به بلندای اورست
تنزینگ داستان واقعی مردی را روایت می‌کند که از کودکی رؤیای رسیدن به قله اورست را در سر دارد. تنزینگ نورگای در دامنه‌های هیمالیا بزرگ شده و کوهستان بخش جدایی‌ناپذیر زندگی اوست. بااین‌حال، رسیدن به قله برای او فقط به توانایی جسمی و تجربه کوهنوردی وابسته نیست؛ تنزینگ باید با محدودیت‌های اجتماعی و نگاه تبعیض‌آمیز حاکم بر گروه‌های کوهنوردی نیز مقابله کند.
در جریان تدارک صعود بریتانیایی‌ها به اورست، تنزینگ تلاش می‌کند جایگاهی فراتر از یک نیروی محلی یا باربر در گروه داشته باشد. حمایت همسرش، داوا، و همراهی جیل هندرسون، مسئول امور اداری گروه اعزامی، به او کمک می‌کند تا جان هانت، فرمانده گروه، را برای حضورش به‌عنوان یکی از کوهنوردان اصلی متقاعد کند.
سرانجام، تنزینگ در کنار ادموند هیلاری قرار می‌گیرد و آن دو برای رسیدن به قله‌ای تلاش می‌کنند که پیش از آن، هیچ صعود موفقی به بلندترین نقطه‌اش به ثبت نرسیده است. اما فیلم تنها درباره خطرهای مسیر، سرمای طاقت‌فرسا و مبارزه با طبیعت نیست؛ بلکه به تفاوت نگاه این دو کوهنورد به اورست نیز توجه دارد.
برای بسیاری از اعضای غربی گروه، کوهستان سرزمینی برای فتح کردن است، درحالی‌که تنزینگ، اورست را با نام «چومولونگما» می‌شناسد؛ کوهی مقدس که در فرهنگ مردم منطقه جایگاهی فراتر از یک مقصد کوهنوردی دارد.
از تام هیدلستون تا ویلم دفو؛ بازیگران فیلم تنزینگ
نقش اصلی فیلم را گندن فونتسوک، بازیگر تبتی، ایفا می‌کند که در قالب تنزینگ نورگای ظاهر شده است. تام هیدلستون، بازیگر شناخته‌شده مجموعه لوکی، نقش ادموند هیلاری را بر عهده دارد؛ کوهنورد نیوزیلندی که همراه تنزینگ به قله اورست رسید.
ویلم دفو در نقش جان هانت، فرمانده گروه اعزامی بریتانیا، ظاهر می‌شود و کاترینا بالف نیز نقش جیل هندرسون را بازی می‌کند. تینلی لهامو در نقش داوا، همسر تنزینگ، از دیگر بازیگران فیلم است.
فیلمنامه «تنزینگ» را لوک دیویس نوشته که پیش‌تر برای نگارش فیلمنامه «شیر» (Lion) نامزد جایزه اسکار شده بود.
جنیفر پیدوم؛ بازگشت به کوهستان از دریچه سینمای داستانی
انتخاب جنیفر پیدوم برای کارگردانی تنزینگ اتفاقی نیست. این فیلم‌ساز استرالیایی پیش‌تر با مستندهای «شرپا» (Sherpa) محصول ۲۰۱۵ و «کوهستان» (Mountain) محصول ۲۰۱۷، علاقه خود به طبیعت، کوهنوردی و زندگی مردمان هیمالیا را نشان داده بود.
مستند شرپا به‌ویژه از این نظر اهمیت دارد که برخلاف بسیاری از آثار مربوط به اورست، داستان را از نگاه راهنمایان بومی کوهستان روایت می‌کرد؛ افرادی که نقش مهمی در موفقیت کوهنوردان خارجی دارند، اما اغلب کمتر دیده می‌شوند.
پیدوم در نخستین فیلم بلند داستانی خود نیز همین مسیر را دنبال کرده است. در تنزینگ، داستان صعود به اورست صرفاً به موفقیت یک گروه کوهنوردی محدود نمی‌شود، بلکه فرصتی برای پرداختن به هویت، فرهنگ و جایگاه مردمانی است که زندگی‌شان با این کوهستان پیوند خورده است.
برای بازسازی فضای هیمالیا، بخشی از فیلم‌برداری در نپال انجام شده و صحنه‌های ارتفاعات نیز در کوهستان‌های نیوزیلند مقابل دوربین رفته‌اند. تجربه پیشین پیدوم در ساخت مستندهای کوهستانی، نقش مهمی در شکل‌گیری فضای بصری و بازآفرینی شرایط دشوار این صعود داشته است.
تنزینگ؛ فراتر از داستان فتح یک قله
فیلم‌های بسیاری درباره تلاش انسان برای غلبه بر طبیعت ساخته شده‌اند، اما تنزینگ تلاش می‌کند از روایت آشنای فتح یک قله فراتر برود. در اینجا، رسیدن به اورست تنها دستاورد نهایی قهرمان نیست؛ بلکه نتیجه سال‌ها تلاش برای تحقق رؤیایی شخصی و به رسمیت شناخته شدن در جهانی است که فرصت‌های برابری در اختیار همه قرار نمی‌دهد.
فیلم تنزینگ که در جشنواره‌های تلوراید و تورنتو به نمایش درآمد، از ۹ اکتبر ۲۰۲۶ اکران محدود سینمایی خود را آغاز کرد و در ۱۶ اکتبر از اپل تی‌وی منتشر شد.
شاید مهم‌ترین ویژگی تنزینگ تغییر زاویه نگاه به یکی از شناخته‌شده‌ترین اتفاقات تاریخ کوهنوردی باشد. داستانی که نتیجه آن را از پیش می‌دانیم، اما این بار فرصتی پیدا می‌کنیم تا مسیر رسیدن به قله را از چشم کسی دنبال کنیم که سال‌ها در حاشیه روایت‌های مشهور این موفقیت قرار داشته است.
«تنزینگ» (Tenzing) را می‌توانید با دوبله اختصاصی در نماوا تماشا کنید.
