چند هفته پیش آخرین فیلم ریچارد لینکلیتر به نام «هركی یه چیزی میخواد» بر روی پرده‌های سینما رفت و نگاه ستایش‌آمیز بسیاری از منتقدین را به خود معطوف کرد. نه‌فقط فیلم آخر لینکلیتر که بیشتر کارنامه کاری او در زمره ژانری به نام ژانر نوجوان و یا درست‌تر و بدون مغفول ماندن معنی در ترجمه Teen Genre قرار می گیرد؛ که شاید بتوان به بهترین نمونه آن‌ها به فیلم دوست‌داشتنی «مدرسه راک» اشاره کرد با بازی جک بلک. به بهانه اکران این فیلم مروری می‌کنیم بر نحوه شکل‌گیری این ژانر پرطرفدار سینمای آمریکا و برخی از معروف‌ترین مؤلفه‌های آن.

هركی یه چیزی میخواد؛ آخرین فیلم ریچارد لینکلیتر

هركی یه چیزی میخواد؛ آخرین فیلم ریچارد لینکلیتر

تاریخچه ژانر نوجوان (Teen Genre)
الگوهای داستان‌گویی بسیاری وجود دارد، اما برای درک این تنوع خارق‌العاده، نظام‌های متعددی ساخته‌شده است که داستان‌ها را بر اساس عناصر مشترک میان آن‌ها در ژانرهای مختلف طبقه‌بندی می‌کند. به همین علت هیچ دو نظامی تاکنون در مورد عناصری که باید در طبقه‌بندی داستان‌ها مدنظر قرار گیرند به توافق نرسیدند اما آنچه در ادامه توضیح داده می‌شود نظامی است که ماحصل تجربیانی است بر اساس موضوعات، موقعیت‌ها، نقش‌ها و کدهایی که به شناخت ما در این ژانر کمک می‌کند. ژانر نوجوان نخستین بار در دهه 1950 در آمریکا متولد شد. ژانری که هدف آن مخاطبان نوجوانی است که در جایگاهی مابین کودکی و بزرگ‌سالی با امیال و کاراکترهای خاص خودشان قرار دارند و به دنبال پیدا کردن جایگاه گم‌شده خود می‌گردند. بااین‌حال این مقوله همچنان وقیحانه به نظر می‌آمد زمانی که مارلون براندو در فیلم وایلد وان (The Wild One (1953 در برابر سؤال:
در مقابل چی شورش میکنی؟

جواب‌ می‌دهد:

هر چیزی که تو هستی.

مارلون براندو در وایلد وان

مارلون براندو در وایلد وان

تغیر رفتارهای اجتماعی، وضعیت اقتصادی بعد از جنگ، والدینی که دچار افسردگی شدند و جنگی که خواهان تحصیلات عالی نوجوانان برای معافیت، یا در غیر این صورت فرستاده شدن آنان به بازار کار یا جنگ بود باعث به وجود آمدن آزادی‌های گسترده‌تر و زمان فراغت بیشتر جوانان شد و این فرصت را در اختیار جوان‌ها قرارداد تا قابلیت‌های دراماتیک این دوره سنی، ازجمله روحیه شورش گر، خشم و عشق جوانی را به نمایش گذاشته و این موقعیتی بود تا فیلم‌سازان از تمامی این گزینه‌ها در فیلم‌های خود بهره ببرند. فیلم‌های این ژانر اغلب به ناهنجاری‌های این دوره سنی، اولین رابطه، فضای دبیرستان یا افرادی که در این سن هستند و مسائل جنسی که در این دوره روبرو هستند می‌پردازد.
راک‌اند رول صدای دهه 50 تشریح کننده روحیه بزرگ‌سالان در فیلم‌های آن دوره، نوجوانان حضوری پررنگ داشت.

فیلم (Rock Around the Clock (1956 ازجمله نخستین فیلم‌هایی بود که راه را برای فیلم‌هایی ازاین‌دست باز کرد و هالیوود را مجبور به پذیرفتن این ژانر به‌عنوان یک جریان در سینما کرد. در دهه 60 جنبش‌های دانشجویی و دانشجوهایی که رو به کارگردانی آوردند مسیر را برای مطرح کردن مسائلی باز کردند که تا قبل از آن به‌نوعی تابو به‌حساب می‌آمد و در اکثر موارد غیرقانونی بود ازجمله، آزادی‌های جنسیتی، استفاده از مواد مخدر، هیپی‌گری، بیان اعتراضات کارگری و کنار گذاشته شدن قانون کد در هالیوود تا انقلاب‌های مختلفی که سرتاسر دنیا رخ داد.

rock-around-clock1
دهه هفتاد دهه‌ای است که فیلم‌های این ژانر اکثر موفقیت‌های خود را مدیون تلفیق شدن با دیگر ژانرهای وحشت، رومنس، کمدی و حتی فیلم هایی موزیکال همچون (Saturday Night Fever (1977) and Grease (1978.
با بازی جان تراولتا؛ به دست می‌آورند. در دهه 80 و 90 فیلم‌ها تجربی و مستقل پا به عرصه وجود گذاشتند، فیلم‌های که تا قبل از آن به خاطر ندادن بودجه یا امکانات موردنیاز هیچ رهیافتی نداشت. با این تفاسیر دیگر برای فیلم ساختن کارگردانان مجبور به سازش با کمپانی‌های خشک و انعطاف‌ناپذیر نبودند و با بودجه حتی شخصی قادر به ساخت فیلم خود بودند به بیانی دیگر خط قرمزی برای رد شدن وجود نداشت.

1405cbdc8ecdaab5b7dfe75a2f272dbf
انواع مختلف ژانر نوجوان:

به‌مانند هر ژانری، ژانر نوجوان نیز از این قاعده مستثنا نیست و دارای زیرمجموعه‌های مختلفی است که می توان به مهم ترین آنها به موارد زیر اشاره کرد:

 علمی تخیلی

 وحشت

 کمدی

 رومنس

 موزیکال

البته اقسام دیگری نیز بعنوان زیر مجموعه، به اضافه این موارد، مورد پذیرش است و بکار بردن آن‌ها امری ناملموس نیست.

نشانه ها و مؤلفه های تکرار شونده در این ژانر:

هر کد و ساختار قابل‌فهمی به‌شدت وابسته به کانتکس و گیرنده فرهنگی همان کشور قابل‌بررسی است و خام اندیشانه است اگر فکر کنیم قطعیت مکتوبی وجود دارد اما شاید از شایع‌ترین آن‌ها بتوان به استفاده از مشروبات الکلی، قانون‌شکنی، بی‌قیدوبند بودن، از دست دادن بکارت جنسی، وجود داشتن گروه‌های چند نفره ، قاطی شدن با دنیای بزرگ‌سالان، تکامل و تحول که هرکدام جداگانه قابل‌بررسی است.
گروه‌های چندنفره به‌عنوان جزو اصلی و یک کلیشه در فیلم‌های این ژانر به‌حساب می‌آید. حتی در فیلم‌هایی که از این کلیشه‌ها پیروی نمی‌کنند افتراق دسته‌جمعی و کلونی‌هایی که در مدرسه روی میز جداگانه می‌نشینند امری ثابت به‌حساب می‌آید . افرادی که جدا از گروه و دسته خاصی هستند اغلب به‌عنوان قهرمان فیلم نقش می‌آفرینند.

Saturday Night Fever (1977)

(Saturday Night Fever (1977

کلیشه بعدی زدن عینک، پیراهن و کروات، تیزهوش بودن، ناتوانی در ارتباط با جنس مخالف، در پی امیال شخصی، رُک بودن، استحاله شخصیت، شبیه به دیگر همکلاسی‌ها نبودن، به‌اصطلاح توسری‌خور بودن یا مورد غضب عده‌ای شر بودن و شبیه دیگر شخصیت‌ها شدن از قبیل کول بودن یا مد روز شدن (اغلب این موضوع نخ‌نما شده در فیلم‌های هالیوودی دیده می‌شود.)
فضای درونی مدرسه‌ها نیز کلیشه بعدی را شامل می‌شود: کمدهای مدرسه، بوفه و سالن غذاخوری، تشویق‌کننده‌های بازی فوتبال، راهروها و مکان‌های مخفی مدرسه، سالن‌های ورزشی جایی که مسابقات و سخنرانی‌ها برگزار می‌شود. پارتی‌های شبانه، اور‌دوز کردن و در آخر آشپزخانه جایی که خانواده دور میز جمع می‌شوند.

داستان سیندرلا ۲۰۰۴

داستان سیندرلا ۲۰۰۴

تحت‌فشار هم‌سالان بودن یکی دیگر از کلیشه‌های این ژانر به‌حساب می‌آید. انجام دادن کارهایی برخلاف میل شخصی مثل سیگار کشیدن یا الکل خوردن، انتخاب کردن یا نکردن؟ یا فردی نخبه به دنبال دانشمند شدن باشد اما درعین‌حال ترس از قضاوت دیگران داشته باشد، اینکه آیا بعد رفتن به این مسیر او را نِرد خطاب نمی‌کنند؟ از بهترین نمونه‌ها «داستان سیندرلا» است جایی که شخصیت اصلی به‌جای دنبال کردن رؤیاهای پدر به دنبال مسیر شخصی خودش می‌رود.
تنفر از زندگی، به دنبال ترک شهر کوچک خود، چون امید دارد چیزی بیشتر بیرون ببیند، دوست خاصی نداشتن، احساس جدا افتادگی، در پی خودکشی بودن و افسردگی.
به‌هرحال مهم‌تر از هر مطلب یا معرفی فیلمی، یا توضیحات کش‌دار و بیهوده‌ای، دیدن فیلم و تجربه بی‌نظیر آن برای درک و دریافت این ژانر سینمایی از همه‌چیز مهم‌تر هست.

به این مطلب امتیاز دهید
این پست را به اشتراک بگذارید