١.دم…بازدم…دم…بازدم، بر چین‌وچروک‌های یك روبدوشام قرمز. نفس‌هایی كه سخت می‌آیند و سخت‌تر در می‌روند. انگار كه جانی به لب رسیده باشد. انگار كه به‌اندازه دوازده سال حرف نگفته در سینه‌ای جمع شده باشد و با هر دم و بازدم همه بار چندساله را بكوبد به حافظه و حیات نیمه‌جان زنی كه یك مادر است.
این اولین مواجهه تماشاگر با جولیتا است. فیلمی كه شبیه به آنچه از پدرو آلمودوار سراغ داریم سرشار از شور و شوریدگی ست، از مصائبی كه گویی كفاره گناهی نابخشودنی اند و از رستگاری.
شبیه به آنچه كه آلمودوار در فیلم های پیشین اش نشانمان داده، جولیتا پر است از صحنه های خوش رنگ و لعاب و سراب گونه ای كه فراتر از میزانسن و حركت دوربین و دیالوگ نویسی و اصلا فراتر از خود سینما، برش هایی از “زندگی” هستند. یعنی لحظاتی كه گذران عمر و پیشروی مداوم زندگی را بدون اینكه لحظه ای برای كسی صبر كند به رخ تماشاگر می كشند، حس گزنده ای از ترس، اندوه و افسوس توامان كه در وجود مخاطب رخنه می كند و او را از جهان اطرافش می كند و به دنیایی دیگر پرتاب می كند؛ مانند آن لحظه ای از فیلم بازگشت كه دختر در رستوران آواز می خواند و مادر مخفیانه از صندلی عقب ماشین، همه تن و جان گوش می شود. یا سكانس فراموش نشدنی هواخوری زنان زیبا اما ناهوشیار در تراس بیمارستان در فیلم با او حرف بزن و یا پایان بندی پوستی كه در آن زندگی می كنم…جایی كه پسر جوان استعمار شده، پس از سال ها ناپدید شدن در هیبت زنی جذاب و لوند به “خانه” بازمی گردد.


چنین لحظاتی در فیلم های آلمودوار احساسی را در تماشاگر برمی‌انگیزد انگار كه سال‌ها در كنار كاراكترهای فیلم زندگی و فقدان را همپای آنان تجربه كرده باشد. چنین صحنه‌هایی منطق زمانی، مكانی و روایی نمی‌شناسند و بیش از آنكه قسمتی از داستان یا فیلم‌نامه باشند، دقیقه‌ها و ثانیه‌هایی‌اند كه از جهانی دیگر، از یك “زندگی”کنده‌شده و به فیلم های او راه‌یافته‌اند.
آلمودوار استاد خلق چنین لحظاتی ست. او در بطن فیلم‌هایش و در دل جزی‌ترین دیالوگ‌ها و اكت های بازیگران، به همین شكل، تکه‌هایی از زندگی را به‌مثابه بمب‌هایی ساعتی كار می‌گذارد تا به‌وقت موردنظرش، در لحظه‌ای كه قرار است اوج درام باشد و رستگاری قهرمان‌ها، یک‌باره منفجر شوند، جهانی را به آتش بكشند و شور و شوریدگی تماشاگر را به منتهای خود برسانند! مانند دیدن اتفاقی بئا در خیابان و یا صبحانه‌ای كه خوان و جولیتا برای اولین بار در آشپزخانه روبه‌دریا می‌خورند…جولیتا پر است از بمب‌های ساعتی این‌چنینی كه در لحظه موعود فیلم‌ساز، قرار است تماشاگر را دچار غلیان عاطفی شدیدی كند.

julieta-almodovar-700x466

٢.جولیتا فیلمی شدیداً احساسی ست. هرچند كه این گزاره را می‌توان درباره همه آثار فیلم‌ساز به کاربرد اما این‌یکی از احساسی‌ترین ساخته‌های آلمودوار است. جولیتا به صندوق اسرارآمیزی از احساسات سرکوب‌شده و جریحه‌دار شده‌ای می‌ماند كه پر است از حس فقدان، رفتن و آدم‌ها و عشق‌هایی كه در ناب‌ترین و خالصانه‌ترین حالتشان به ناگاه و ناعادلانه تمام‌شده‌اند تا زخم التیام نیافتنی‌شان مانند خوره‌ای جان جولیتا و تماشاگر را ذره‌ذره بمكد و تمام كند.
صداقت و صراحت فیلم در مواجهه با حادثه اصلی یعنی بحث لفظی میان خوان و خولیتو كه مقدمه‌ای بر مرگ تراژیك خوان می‌شود، یكی از ویژگی‌های مهم آن است. در اینجا همه‌چیز مشخص است و فیلم‌ساز به تماشاگر نشان می‌دهد كه دقیقاً چه اتفاقی افتاده است و بر همین مبنا تماشاگر می‌تواند با خاطری آسوده به كنكاش آدم‌ها و روابطشان بپردازد و تصمیماتشان را قضاوت كند. مقایسه‌اش كنید با نمونه‌ها مشابه و موقعیت‌های این‌چنینی در فیلم های دیگر. دم‌دستی‌ترینش جدایی اصغر فرهادی كه اتفاقاً جایی در فیلم هم پوسترش را مشاهده می‌کنیم و با پنهان‌کاری‌اش در نمایش گره اصلی، مخاطب را گیج می‌کند و میان او و فیلم فاصله می‌اندازد؛ اما جولیتا هدفش رسیدن به یك حس هم ذات پنداری عمیق میان قهرمان و تماشاگر است تا او را به كاتارسیس و یك تخلیه حسی برساند.
داستان جولیتا از زبان خود قهرمان و در چارچوب نامه‌ای كه دارد برای دخترش می‌نویسد روایت می‌شود. همان‌طور كه خود جولیتا در ابتدای نامه‌اش می‌نویسد، می‌خواهد حرف‌هایی را بزند كه سال‌ها در دلش نگه‌داشته. مادری درد دیده برای دختر سفرکرده‌اش می‌نویسد و هیچ نامه‌ای نمی‌تواند پالوده‌تر از این باشد. فیلم هم این پالودگی را حفظ می‌کند و دنبال بازی‌های مفهومی و پیچیدگی‌های بی‌مصرف نمی‌گردد. فیلم با تماشاگرش سرراست است، مثل كف دست!

julieta-2

٣.روایت جولیتا در بستر نامه‌نگاری شكل می‌گیرد. نامه به پلی می‌ماند كه جولیتا را به آدم‌های مهم زندگی‌اش وصل می‌کند. در ایام جوانی هنگامی‌که نامه خوان به دستش می‌رسد و دختر جوان را به آغوش او پرواز می‌دهد و دوازده سال بعدترش، درحالی‌که دیگر خوانی نیست و هر آنچه از دخترشان آنتیا هم برای جولیتا باقی‌مانده است امیدواری به رسیدن یك کارت‌پستال خشک‌وخالی از سوی اوست كه نمی‌رسد و نمی‌رسد تا به‌وقت درستش بار دیگر زن افسرده و رنجور را به آغوش عشق پرواز دهد.
جولیتا درباره از دست دادن است و آنچه در پی‌اش از دل‌تنگی و نفس‌تنگی برای بازمانده باقی می‌ماند. بار سنگینی كه تحملش آن‌قدر طاقت فرساست كه جولیتا زیبا را به ناگهان بدل به چهره شكسته و به فنا رفته‌ای می‌کند. (از بدیع‌ترین ایده‌های فرمی آلمودوار)
در میان همه این “از دست دادن ها” ست كه جولیتا در دو بزنگاه مهم زندگی‌اش، دو نامه دریافت می‌کند و دو نفر، دو عشق را به دست می‌آورد. یكی را در آغاز داستان، خوان؛ و دیگری را در پایان آن: آنتیا.
جولیتا، مانند معتادی كه یک‌بار ترك كرده و حالا دوباره به سمت موادش می‌رود، به‌محض اینكه می‌فهمد آنتیا جایی در نزدیكی مادرید زندگی می‌کند، مرد و زندگی موردعلاقه‌اش را كه مشخصاً از مدت‌ها پیش برایش نقشه كشیده بوده است، كنار می‌گذارد و تصمیم می‌گیرد در مادرید بماند تا برای آنتیا بنویسد از همه این دوازده سال و منتظر آمدنش بنشیند. او دو دفتر را سیاه می‌کند و از مرور كردن سخت‌ترین روزهایش زخمی می‌شود. زخم را اما گریزی نیست. جولیتا این نامه را هم برای دخترش می‌نویسد و هم برای دل‌آشوب خودش، گویی بخواهد با مرور همه‌سال‌های تیره‌وتار خودش را تنبیه كند، درست شبیه به همان كاری كه آنتیا در طول تمام این سال‌ها. آنتیا اما درست زمانی سر می‌رسد كه جولیتا از همه‌چیز ناامید شده و می‌خواهد نامه دو دفتره اش را بسوزاند كه ناگهان بنگ! بمب ساعتی فیلم این‌چنین منفجر می‌شود:

ماما عزیز…پسر بزرگم، خوان نه سالش بود وقتی تو رود غرق شد…و من از غم مردم…

حالا جولیتا در جاده ایست كه احتمالاً تا چند ساعت دیگر او را به خانه آنتیا می‌رساند فیلم تمام‌شده و همه‌چیز در آستانه آغاز شدن…

به این مطلب امتیاز دهید
این پست را به اشتراک بگذارید