بیلی وایلدر Billy Wilder یکی از نویسنده-کارگردان‌های برتر سینمای آمریکاست. او همواره معتقد بود فیلم ها تالیف می‌شوند و همیشه احساس می‌کرد بیشتر مسیر فیلم باید درمرحله نوشتن انجام شود. مانند بسیاری از فیلمسازان بزرگ، وایلدر کار خود را به‌عنوان نویسنده آغاز کرد.در عین حال او در میزان  دخیل کردن خود در توسعه کارهایی که کارگردانی کرده بسیار منحصر به‌فرد است.در واقع او در نویسندگی تمام ۲۴ فیلمی که کارگردانی کرده مشارکت داشته است.
او در سال ۱۹۰۶ در امپراطوری اتریش و مجارستان به‌عنوان پسر یک تاجر متولد شد. او دراروپای ویران شده پس ازجنگ جهانی اول وتحت تاثیر جاز، چارلستون و داگلاس فیربنک رشد کرد. در سال ۱۹۲۵ دانشگاه را رها کرد و با دانشی که از فرهنگ آمریکا داشت به روزنامه نگاری پرداخت . درسال ۱۹۲۶ به برلین رفت و به صورت گسترده ای شروع به نوشتن در فرهنگ عامه کرد و به وسیله ارتباطاتی که  داشت نویسندگی در استودیو فیلم آلمان را آغاز کرد. درسال ۱۹۲۹ در نوشتن فیلم نامهُ فیلم «مردم در یکشنبه» People on Sunday همکاری کرد.
کمی بعد از به قدرت رسیدن حزب نازی در آلمان وایلدر به پاریس فرار کرد و در انجا اولین فرصت خود را برای کارگردانی به دست اورد . او اولین فیلم خود را با عنوان «بذر بد» Bad Seed در سال ۱۹۳۳ کارگردانی کرد که درباره فروپاشی اخلاقی یک مرد جوان ثروتمند بود . درهمین دوره وایلدر بطور مستمر داستانها و ایده های خود را برای هالیوود می‌فرستاد تا اینکه در سال ۱۹۳۴ دعوتنامه‌ای برای ساخت یکی از انها دریافت کرد. البته این پروژه هیچگاه اجرایی نشد اما وایلدر توانست یک قرارداد فیلم نامه نویسی در هالیوود به‌دست آورد.
در سال ۱۹۳۷ پارامونت او را به همکاری با منتقد سابق نیویورکر، چارلزبراکت  Brackett گماشت. همکاری این دو با هم به‌عنوان فیلمنامه‌نویس، منجر به خلق کمدی-رومانتیک‌های درخشانی از قبیل «نیمه شب» Midnight و «نینوچکا» Ninotchka  هردو در سال ۱۳۳۹، و «گلوله آتش» Ball of Fire در سال ۱۹۴۱ شد. نینوچکا، به کارگردانی ارنست لوبیچ، اولین نامزدی اسکار بهترین فیلمنامه را برای وایلدر و براکت به ارمغان آورد . مسلما شخصی‌ترین کار وایلدر در این دوره «طلوع را متوقف کن‌» Hold Back the Dawn در۱۹۴۱ است که درامی دربارهُ یک مهاجر اروپایی‌ست.

 

غرامت مضاعف (۱۹۴۴)

غرامت مضاعف (۱۹۴۴)

در سال ۱۹۴۲ وایلدر و براکت وارد یک ترکیب‌بندی جدید شدند ، بدین صورت که وایلدر کارگردانی می‌کرد، براکت تهیه کنندگی را بر عهده داشت، و هردو با هم فیلمنامه آثار بعدی خود را می‌نوشتند.
اولین پروژه آنها «کوچکتر وبزرگتر» The Major and the Minor در ۱۹۴۲بود، پروژه بعدی انها «پنج قبر تا قاهره»Five Graves to Cairo ۱۹۴۳ و به‌دنبال آن «غرامت مضاعف» Double Indemnity ۱۹۴۴ که درچشم بسیاری از تاریخ‌نویسان قابل ستایش‌ترین فیلم ژانر نوآر است و وایلدر اولین نامزدی از هفت نامزدی خود در رشته کارگردانی را برای این فیلم به‌دست آورد. وایلدر موفق شد موفقیت خود در فیلم «غرامت مضاعف» را با فیلم «تعطیلات از دست رفته» The Lost Weekend در ۱۹۴۵ ادامه دهد که منجر به دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم برای وایلدر و بهترین فیلمنامه برای وایلدر و براکت شد.
پیش از جدایی وایلدر و براکت، که کاملا دوستانه و بدون هیچ کینه‌ای بود، این دو در یک فیلم دیگر نیز به همکاری پرداختند که تبدیل به بهترین کار آنها شد، فیلم «سان ست بلوار» Sunset Boulevard در سال ۱۹۵۰. فیلمنامه مشترک وایلدر، براکت و دی. ام مارشمن برای این فیلم برنده جایزه اسکار شد.
«تکخال در حفره» Ace in the Hole اولین فیلم مستقل وایلدر هم به‌عنوان کارگردان و هم به‌عنوان تهیه‌کننده، و همچنین اولین شکست وایلدر در گیشه بود. این فیلم نیز برای فیلمنامه نامزد دریافت جایزه اسکار شد.

سان ست بلوار

در سال ۱۹۵۴ با فیلم کمدی رمانتیک «سابرینا» Sabrina موفق به تسخیر گیشه شد هر چند که این فیلم باعث نا امیدی برخی از منتقدان گشت اما فیلم‌نامه این فیلم هم نامزد دریافت اسکار شد.
پس از فیلم «خارش هفت ساله»The Seven Year Itch ۱۹۵۵، و «عشق در بعد از ظهر»Love in the Afternoon ۱۹۵۷ ، فیلم «بعضی‌ها داغش رو دوست دارند» Some Like It Hot در سال ۱۹۵۹ تبدیل به یکی از بهترین کمدی‌های تاریخ سینمای امریکا شد. وایلدر برای این فیلم نامزد دریافت جایزه اسکار برای بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه شد.
در ۱۹۶۰ وایلدر با کارگردانی فیلم «آپارتمان» The Apartment که در دوره خودش فیلم بسیار جسورانه‌ای به حساب می‌آمد، موفق به کسب جایزه اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه شد.
فیلم‌های دیگر وایلدر در دهه ۶۰، «یک دو سه»One, Two, Three ۱۹۶۱، «ایرما خوشگله»Irma la Douce ۱۹۶۳، «احمق مرا ببوس»Kiss Me, Stupid ۱۹۶۴ و «شیرینی شانس» The Fortune Cookie در ۱۹۶۶بودند.

 

آپارتمان(۱۹۶۰)

آپارتمان(۱۹۶۰)

پس از چهار سال دوری از سینما وایلدر در سال ۱۹۷۰ با فیلم «زندگی خصوصی شرلوک هولمز» The Private Life of Sherlock Holmes به سینما بازگشت وبه دنبال آن در سال  ۱۹۷۲ فیلم «آوانتی» Avanti! را ساخت که هر دو فیلم موفقیت چندانی به‌دست نیاوردند ، هرچند بعدها منتقدان فیلم آوانتی رایک جواهر ناشناخته دانستند و از آن تقدیر کردند.
آخرین فیلمهای وایلدر «صفحه اول» The Front Page در ۱۹۷۴ و «بادی بادی» Buddy Buddy در ۱۹۸۱ بودند. این آخرین فیلم وایلدر با وجود قرار گرفتن در زیر سایهُ قضاوت‌های نادرست ، به‌عنوان آخرین فیلم مهم مولف باقی ماند.


وایلدر غالبا به داشتن نگاهی بدبین، و  طنزی وحشی و رام نشده شناخته می‌شود ، اما صحیح تر آنست که هنر سینمایی او را ترکیبی از بدبینی ورمانتیسیزم بدانیم.
آثار او اغلب بر روی موضوعاتی تمرکز می‌کنند که تا قبل از آن به‌عنوان موضوعات غیر قابل قبول برای فیلم در نظر گرفته می‌شدند، از جمله اعتیاد به الکل (تعطیلات از دست رفته) ، اردوگاه زندانیان جنگی (بازداشتگاه شماره ۱۷) ، فحشا و روسپیگری (ایرما خوشگله) و پوچی زندگی مدرن (سانست بلوار و آپارتمان).
بیلی وایلدر با ایجاد پلی انتقالی بین سیستم استودیوئی و سینماگری مستقل، به‌عنوان مهره کلیدی سینمای آمریکا در دوره پس از جنگ جهانی دوم محسوب می‌شود.

بعضی‌ها داغشو دوست دارن

فیلم نامه نویس دهه ۳۰ که در دهه ۴۰ تبدیل به کارگردانی تمام عیار شد و در دهه ۵۰ به‌عنوان مؤلف استودیویی  در حد کمال در نظر گرفته می‌شد. از اواسط دهه ۵۰ ، او و همکاران فیلم نامه نویسش به‌عنوان تهیه‌کننده به شهرت رسیدند. درچشم گردانندگان سازمان‌های سینمایی ومجلات وروزنامه ها آنها به‌خاطر ساختن فیلمهای پول ساز، به چالش کشیدن احساسات تماشاچیان و همچنین خشنود کردن منتقدان مشهور بودند. باوجود مواجهه  با بحران رکود در اوایل دهه ۶۰، تا اواسط دهه ۷۰ شهرت وایلدر منجر به ستایش ،تمجید وجوایز فراوان برای او شد.
در سال های پس از دهه هشتاد ، وایلدر با تقسیم وقت خود بین مراسم اهدا جوایز ، سمینارها، مدرسه فیلم، و دفتر خود در بورلی هیلز، تا زمان مرگش در سال ۲‌۰۰۲ به عنوان یک داستان‌سرای قهار باقی ماند. او از آخرین حلقه‌های ارتباطی سینمای امریکا با سینمای کلاسیک به شمار می‌رود.

*کمدی اسکروبال کمدی‌شاد و مفرحی بود که در دوران رکود اقتصادی دهه۳۰ امریکا رواج بسیار داشت.

به این مطلب امتیاز دهید
این پست را به اشتراک بگذارید